زنگ خطر برای اكوتوريسم ايران به صدا درآمده است

آمارها نشان مي‌دهند كه طي سال‌هاي گذشته مجموع اندك گردشگران وارد شده به ايران تنها ۲/۲ درصد اكوتوريست بوده‌اند. اين در حاليست كه امروزه طبيعت‌گردي به يكي از اركان اصلي گردشگري تبديل شده و روز به روز بر طرفداران اكوتوريسم در جهان افزوده مي‌شود. در سال‌هاي اخير روند رشد سالانه توريسم در كليه رشته‌ها ‌۴ درصد بوده است، در صورتی‌كه در شاخه‌ي توريسم بر پايه‌ي طبيعت يا طبيعت‌گردي اين رقم به ۱۰ تا ۳۰ درصد رسيده است. اما كارشناسان عنوان مي‌كنند كه ملاحظات اجتماعي - فرهنگي در ايران اجازه‌ي رشد گردشگري تفريحي يكي از شاخه‌هاي درآمدزايي اين صنعت را نداده و اكوتوريسم ايران در مدار بسته‌ گير كرده است. مداري بسته‌اي كه اگر تمهيدات لازم براي رفع آن به وجود نيايد، ايران همين معدود اكوتوريست‌هاي موجود را نيز به كشورهاي همسايه تقديم خواهد كرد!

يكي از گونه‌هاي اصلي صنعت گردشگري، توريسم طبيعي يا طبيعت‌گرد و در اصطلاح لاتين اكوتوريست است كه توريسمي بر پايه‌ پايداري محيط زيست با تمركز بر تجربه‌ي جاذبه‌هاي طبيعي است.

به اين ترتيب باتوجه به قابليت‌هاي كشوري اكوتوريسم سومين بخش مهم گردشگري كشور بوده و بيشترين ظرفيت‌هاي بالقوه در جذب گردشگران را دارد. ظرفيت‌هايي كه دلايل متنوع باعث شده تا اكوتوريسم ايران مجال رشد و بالندگي را نيافته و به مرحله فعليت نرسد. شايد بتوان از نبود تبليغات و برنامه‌ريزي مدون به عنوان عامل اصلي اين جريان ياد كرد. در حالي كه ايران از بي‌نظيرترين مواهب طبيعي اعم از درياها، درياچه‌ها، سواحل استثنايي، جنگل‌ها، چشمه‌ها ، كويرها و ... برخوردار است هنوز حتي در سطح ملي نيز اين اماكن معرفي نشده‌اند؛ چراكه در سطح كشوري هيچ برنامه سازمان يافته يا تورهاي تخصصي طبيعت جز در موارد نادر وجود ندارد و آژانس ها نيز سعي دارند تا تورهاي گردشگري را به اماكن شناخته شده اختصاص دهند. حال آن كه در اغلب كشورهاى جهان، كشورهاي برخوردار ازجاذبه‌هاى طبيعى و زيست‌محيطي آژانس‌هاى تخصصى بسيارى در زمينه اكوتوريسم فعاليت دارند. به اين معنا كه اكوتوريسم جهان داراى ۸ شاخه اصلى و حدود ‌۸۰۰ شاخه فرعى بوده و از اين رو آژانس‌ها مجبورند آن را به صورت تخصصى برگزار كنند. چيزي كه ما در ايران شاهد آن نيستيم. اهميت توسعه اكوتوريسم زماني نمايان مي‌شود كه بدانيم متوسط سفر ۵۰ درصد اكوتوريست‌هاى جهان بين ۸ تا ۱۴ روز است و براساس آمارها هر اكوتوريست به طور متوسط بين ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار درآمد ارزى به ارمغان مى‌آورد. اگر اين آمار با آمار و حجم بالاي توانمندي‌هاي اكوتوريستي ايران سنجيده شود، آنگاه پي مي‌بريم كه ايران قادر است تا چه مقدار ارز از طريق توسعه اكوتوريسم عايد كشور كند. 
به اين ترتيب اين پرسش هنوز باقي است كه مواجهه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري با اكوتوريسم چگونه خواهد بود؟ به ويژه آنكه انبوه بناهاي تاريخي تا حد زيادي بر گونه‌هاي ديگر گردشگري سايه افكنده است.

مقانات اين سازمان همواره بر اين طبل كوبيده‌اند كه بعد از توريستم مذهبي و فرهنگي، اكوتوريسم سومين بخش مهم گردشگري كشور و جزء الويت‌هاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در برنامه‌ريزي‌هاي جذب گردشگر است.  اين در حاليست كه گفتارهای مسئولين گردشگری در حوزه  توسعه طبيت‌گردی از مرحله حرف فراتر نرفته است. يافته‌هاي پژوهشي و آكادميك نيز نشان مي‌دهند كه ميان توسعه اكوتوريسم با بهره‌وري اقتصادي ارتباط متقابلي وجود دارد. البته اين در شرايطي است كه همچون ديگر كشورها سياست‌گذاران بتوانند ميان حفظ محيط زيست و توسعه طبيعت‌گردي يك رابطه منطقي پيدا كنند؛ چرا كه بدون اين شاخصه حاصل اكوتوريسم جز تخريب محيط زيست چيزي در پي نخواهد داشت. براساس نتايج يك پژوهش، توسعه پايدار اكوتوريسم مي‌تواند امكان حفظ و بهره‌وري اقتصادي از منابع طبيعي شمال شرق تهران را فراهم كند.

مهندس قاسم كيارستمي در پژوهشي با عنوان «توسعه اكوتوريسم پايدار (براي جلوگيري از نابودي دره‌هاي بهشت شمال شرق تهران)» آورده است: ‌اگر روند تخريب اكوسيستم‌ كوهستاني شهرستان شميران (لواسانات و رودبار شميران) به منظور استفاده از برآورده كردن نيازهاي تفرجگاهي همچنان ادامه يابد در آينده‌اي نه چندان دور اثري از اين منطقه زيباي طبيعي نخواهد ماند. يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد كه اگر به بهانه حفظ منابع طبيعي و محيط زيست، مردم از بهره برداري از منابع طبيعي محروم شوند اين امر احتمالا به معناي از دست رفتن فرصت درآمد ساز است.

در بخش ديگري از اين پژوهش به طرح تله‌كابين توچال ديزين به عنوان يكي از بزرگترين طرح‌هاي توسعه اكوتوريسم در اين منطقه اشاره شده كه سالها پيش طراحي شده ولي به مرحله اجرا درنيامده است. به زعم اين پژوهشگر، اجراي اين طرح نه تنها شهروندان تهراني را از داشتن محيطي زيبا و سالم براي تفريح و تفرج محروم نمي‌كند بلكه براي مردم بومي منطقه نيز فرصتهاي درآمدساز جديد ايجاد مي‌كند.

حال با توجه به اين امكانات وسيع، بررسي جايگاه ايران در بخش گردشگري بر مبناي طبيعت نشان مي‌دهد كه ايران حتي در سطح خاورميانه قابليت تبديل شدن به پايلوت اكوتوريسم منطقه را دارد. بديهي است كه تحقق اين امر نيازمند شناسايي مناطق مختلفي است كه استعداد باروري گردشگري طبيعت را دارند كه در اين صورت نياز وافري به برنامه‌ريزي دقيق جهت امكان سنجي و ايجاد گردشگاه‌هاي مختلف در آن‌ها مي‌باشد. تبليغات آگاهي دادن و آشنا كردن گردشگران داخلي از نظر فرهنگي از يكسو، جهت برقراري ارتباط سالم و ايجاد تعامل با افراد بومي و از سوي ديگر، تلاش جهت حفظ محيط زيست مناطق مورد بازديد، كه اين نكته در مناطق شمالي كشور از اولويت بيشتري برخوردار است. در اين زمينه نيز با توجه به موارد ذكر شده اولويت با برنامه‌ريزي بر پايه اكوتوريسم مي‌باشد.  برنامه‌ريزي در جهت جذب گردشگر خارجي براي گردش در طبيعت كه اين خود از طريق تبليغات مناسب و آگاه سازي سرپرستان تورهاي گردشگري جهت ايجاد تورهاي خارجي جهت بازديد از نواحي مختلف ايران امكان پذير خواهد بود كه اين نكته در تعامل فرهنگي و انتقال فرهنگ اصيل ايراني به ساير نقاط جهان موثر ارزيابي شده است.

/ 19 نظر / 13 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رضا

سلام وبلاگ خوبتان را مطالعه نمودم به اميد هرچه پربار تر کردن آن......... يه سر بيا منتظرم نظرت برای ما محترم

karamudini

هنوز زود است هم وطنان ما به اکوتوريسم پی ببرند. موفق باشيد.

مهدی

وبلاگ جالب و فعالی است. تبريک ميگم.

Groups

///لام. خوشحال خواهيم شد در صورت تمايل مديريت يكي از گروه‌هاي ما را بپذيريد. با تشكر

اسد

سلام : جنا ب آقای مومن لو متشکرم از اينکه از مطلب من در ايسنا اسفاده نموده اييد.هموراه سعی می کنم که مطلبی بر عليه کسی نوشته نوشد ولی گاهی اين گونه می شود ديگر کاری نميشه کرد البته نمی خواهم مديران کشور را زير سئوال ببرم ولی گاهی واقعا نامديران مديريت می کنند واين جای بسی تاسف است بهم سر بزن ممنون خواهم شد موفق وجاری باشيد

آرزو

سلام. و روز بخير.لطفا در صورت امکان سری به ايميل خود بزنيد.متشكرم.

پرستو

با سلام. اين عمل بي شرمانه و حرمت شكني را به محضر مبارك آقا امام زمان(عج) و تمام دوستان تسليت عرض مي كنم. اللهم عجل لولیک الفرج

انجنیر خیرالدین (خبیر)

سلام اميد که مورد قبولتان قرار گيرد . چه سايت بحال داريد هم آموزنده و هم اطلاعاتی آدم ميتواند استفاده خوبی ازين سايت را بکند . به سايت بنده سرزده بوديد يک جهان تشکر من اهل ترک بوده اما زنده گيم در افغانستان ميباشد . موفق و کامگار باشيد به اميد ديدار-- ياهو ---

sara & mojgan

سلام اصلا با وب لاگت حال نکرديم